Park Narodowy Virachey jest jednym z ważniejszych obszarów chronionych w Azji Południowo-Wschodniej. Położony na terenie północno-wschodnich prowincji Kambodży Ratanakiri i Stung Treng, zajmuje powierzchnię 3 325 km2 i jest tym samym największym parkiem narodowym kraju.
Warto od razu dopowiedzieć jedną rzecz. W starszych opisach Virachey najczęściej pojawia się powierzchnia 3325 km2, bo tyle liczył park utworzony królewskim dekretem w 1993 r. Nowszy raport Fauna & Flora podaje jednak, że po włączeniu przyległego korytarza ochronnego w lipcu 2023 r. obszar chroniony urósł do 405 766 ha. To nie jest drobna korekta, tylko znak, że znaczenie tego miejsca nadal rośnie.
Kambodża | Park Narodowy Virachey (by Sitha Som © All Rights Reserved)
Położenie i krajobraz
Wraz z przyległymi obszarami chronionymi w Laosie i Wietnamie Park Narodowy Virachey stanowi jeden z największych kompleksów lasów chronionych w Azji.
I właśnie to pograniczne położenie robi tu największą różnicę. Park leży około 60 km na północ od Banlung, zahacza o granice Laosu i Wietnamu, a jego masywy są południowo-zachodnim przedłużeniem Gór Annamskich. Opisy parku w Tourism Cambodia i materiałach ASEAN Heritage Parks pokazują ten obszar jako teren gór, płaskowyżów, dolin rzecznych, trawiastych polan i gęstych lasów półzimozielonych. Nie wygląda jak jedna, jednolita dżungla. To raczej cały mozaikowy krajobraz.
Najświeższe opracowania przyrodnicze pokazują też skalę tej różnorodności. W raporcie Fauna & Flora wysokości w parku wahają się mniej więcej od 70 do 1500 m n.p.m., a wśród siedlisk wymienia się sawanny wyżynne, zarośla bambusowe, lasy mieszane i wiecznie zielone. Jeśli interesuje Cię szersze tło, dobrze zestawić Virachey z tekstami o florze Kambodży i parkach narodowych Kambodży. Wtedy widać, że północny wschód kraju ma naprawdę osobny charakter.
Ludzie i dzika przyroda
Poza licznymi gatunkami flory i fauny teren Parku Narodowego Virachey jest też ojczyzną wielu mniejszości narodowych Kambodży. Żyją tu m.in. przedstawiciele narodów Kreung, Kavet, Brao, Lao i Lun, a w niewielkiej liczbie także Tampuen, Kachok, Chińczycy, Khmerowie i etniczni Wietnamczycy. Zamieszkują oni kilkadziesiąt niewielkich wiosek, których część znalazła się w obrębie parku narodowego. Kluczowe znaczenie dla przetrwania tych lokalnych społeczności ma korzystanie z zasobów naturalnych w obrębie obszaru chronionego. Pozyskują oni głównie rattan, bambus i orzechy.
Ten ludzki wymiar łatwo przeoczyć, a szkoda. Fauna & Flora szacuje, że w samym otoczeniu parku żyje około 35 tys. osób należących do grup takich jak Brao, Kavet, Kreung, Jarai i Kachork. Dlatego ochrona Virachey nie polega wyłącznie na stawianiu granic na mapie. Równie ważne są strefy wspólnego zarządzania, ograniczanie presji łowieckiej i tworzenie takich form ekoturystyki w Kambodży, które dają lokalnym społecznościom realny zysk.
Prawdziwą zmorą przepięknych lasów chronionych są kłusownicy. Nielegalnym odstrzałem zwierząt zdobywają oni źródło pożywienia, jak również „towar” wykorzystywany w celach handlowych.
Kambodża | Wioska plemienna w granicach parku (by Florent Lanquetin © All Rights Reserved)
Z drugiej strony Virachey wciąż potrafi zaskakiwać przyrodników. W badaniach fotopułapkowych prowadzonych przez Fauna & Flora w 2021 i 2023 r. rozstawiono 153 kamery, które pracowały łącznie przez 11 222 noce. Zarejestrowano 89 gatunków, w tym 20 globalnie zagrożonych. Wśród najważniejszych potwierdzonych obserwacji pojawiły się gaur, słoń azjatycki, łuskowiec sundajski, dhole, lampart mglisty oraz młody mundżak olbrzymi, co jest szczególnie cenne dla ochrony tego rzadkiego gatunku.
Populacja dzikich zwierząt nieustannie maleje. Giną, będące pod ochroną tygrysy, czarne niedźwiedzie himalajskie, niedźwiedzie malajskie, jelenie i wiwery. Na króliki, leśne szczury i inne mniejsze zwierzęta poluje się zwykle w pobliżu wsi. Żółwie, jaszczurki i łuskowce są najczęstszym obiektem handlu.
To właśnie tu widać napięcie, które definiuje cały park. Starsze opisy Virachey akcentowały przede wszystkim dzikość miejsca i dawną obecność tygrysów. Nowsze źródła są ostrożniejsze: zamiast powtarzać legendę o “ostatniej niezdobytej dżungli”, pokazują konkretne dane i gatunki naprawdę potwierdzone w terenie. Dla czytelnika zainteresowanego fauną Kambodży to dobra wiadomość. Park nadal ma ogromną wartość, ale trzeba ją mierzyć tym, co udało się rzetelnie udokumentować, a nie tylko tym, co kiedyś mogło tu żyć.
Trekking i ekoturystyka
Wycieczki do parku i do strefy buforowej, gdzie znajdują się wioski mniejszości etnicznych, są atrakcją wartą zachodu, choć wymagają nieco wysiłku i zdolności organizacyjnych.
Turystyka w tym regionie wciąż jeszcze jest nowością. Wielkość grup wycieczkowych ogranicza się tu zwykle do 8 osób, aby w miarę możliwości zminimalizować negatywny wpływ tłumów na środowisko, a jednocześnie utrzymać wysoką jakość ekoturystyki. Wędrując w mniejszej grupie łatwiej jest też zobaczyć dzikie zwierzęta.
Najczęściej wyprawy planuje się z Banlung. Virachey bywa opisywany jako park odległy i nadal słabo poznany, a właśnie ta “dzikość” jest jego największą wartością turystyczną. Na miejscu nie chodzi o szybkie odhaczenie punktu widokowego, tylko o wejście w krajobraz: marsz przez las, przeprawy przez rzeki, nocleg w terenie albo wizytę w wioskach przy strefie buforowej. Brzmi dobrze. I zwykle naprawdę takie jest, ale pod warunkiem że nie jedzie się tam z nastawieniem na łatwą wycieczkę.
Najbezpieczniej planować taki wyjazd w porze suchej, kiedy dojazd i ścieżki są bardziej przewidywalne. W porze deszczowej odległości zaczynają rosnąć, bo teren staje się cięższy, a logistyka mniej pewna. Jeśli masz czas tylko na jeden dzień w Ratanakiri, lepszym wyborem może być święte jezioro Yeak Laom. Jeśli jednak chcesz zobaczyć bardziej surową, leśną i mniej oczywistą twarz Kambodży, Virachey zostaje jednym z najciekawszych kierunków w kraju.
Kambodża | Wyprawa trekkingowa po dżungli (by Florent Lanquetin © All Rights Reserved)
FAQ: Park Narodowy Virachey
Czy Virachey da się zobaczyć podczas krótkiego wypadu z Banlung?
Można zobaczyć tylko fragment regionu, ale pełne doświadczenie parku zwykle wymaga więcej niż jednego dnia. Sam dojazd z Banlung jest prosty tylko do pewnego momentu, a później zaczyna się teren, w którym liczy się pogoda, lokalny przewodnik i czas na trekking.
Kiedy najlepiej jechać do Parku Narodowego Virachey?
Najpraktyczniejsza jest pora sucha, mniej więcej od listopada do marca. Wtedy ścieżki są bardziej przejezdne, łatwiej planować marsz i noclegi w terenie. W porze deszczowej park bywa jeszcze ciekawszy krajobrazowo, ale wymaga znacznie większej elastyczności.
Co warto połączyć z wizytą w Virachey?
Najbardziej naturalne połączenie to okolice Banlung i Ratanakiri: Yeak Laom, lokalne wodospady i teksty wprowadzające do przyrody północno-wschodniej Kambodży. Dobrze działa też zestawienie Virachey z artykułami o florze Kambodży, faunie Kambodży i parkach narodowych Kambodży.
Źródła
- Tourism Cambodia: Virachey National Park
- Fauna & Flora: Conserving Virachey National Park’s forest ecosystem, Virachey National Park Biodiversity Survey Report, Cambodia 2024
- ASEAN Centre for Biodiversity: Virachey National Park
