Angkor Thom (w tłumaczeniu: „Wielka Stolica”) był miejscem zamieszkania ok. miliona ludzi. W obrębie jego murów żył królewski dwór, duchowieństwo, wyżsi urzędnicy państwowi i biurokraci. Prosty lud mieszkał poza linią umocnień. Jedyny zachowany opis Angkor Thom pochodzi od chińskiego wysłannika Chou Ta-Kuan, który przebywał tutaj w latach 1296-1297.
Miasto powstało pod koniec XII wieku za panowania Dżajawarmana VII, w okresie największej świetności Imperium Khmerów. Dzisiejsze opracowania APSARA Authority szacują powierzchnię Angkor Thom na ok. 900 hektarów, a długość jego murów na około 12 kilometrów. Nie była to więc pojedyncza świątynia, lecz starannie zaplanowana stolica z monumentalnymi bramami, szeroką fosą, pałacami i sanktuariami skupionymi wokół centralnego Bayonu.
Kamienni strażnicy bram miasta
Mury Angkor Thom tworzą idealny kwadrat. Obok pięciu monumentalnych bram wjazdowych do miasta stoją boscy strażnicy. Po wschodniej stronie murów znajdują się dwie bramy, na pozostałych – po jednej.
Przed linią murów ciągnie się szeroka fosa, przez którą prowadzą do miasta masywne groble. Są one z każdej strony otoczone przez 54 posągi bóstw, które wyglądają jak wielcy, budzący grozę wojownicy.
Wszystkie bramy są jednakowe. Balustrady grobli wykute w kamieniu przedstawiają dziewięciogłowego węża. Posągi 54 bóstw trzymają węża swoimi rękami, jakby chciały powstrzymać go od ucieczki. Nad każdą bramą zgrupowano pięć gigantycznych głów Buddy, z których cztery patrzą w cztery strony świata, a piąta – lśniąca od złota – zajmuje pozycję centralną. Z każdej strony bramy stoją kamienne słonie.
Najbardziej znana jest Brama Południowa, najlepiej zachowana i najczęściej fotografowana. Rząd postaci po obu stronach grobli interpretuje się jako nawiązanie do mitu o ubijaniu Oceanu Mleka, dobrze znanego także z reliefów Angkor Wat. Już samo wejście do Angkor Thom miało więc znaczenie symboliczne: podróżny przekraczał granicę między zwykłym światem a przestrzenią królewską, w której religia, polityka i architektura tworzyły jedną całość.
Spacerując wśród ruin Angkor Thom można dokonać przeglądu architektury i życia Khmerów w tamtych czasach.
Kambodża | Brama Południowa (by C. Karras)
Najciekawsze obiekty na terenie Angkor Thom
W centrum miasta wznosi się słynna Złota Świątynia – Bayon. Za murami Angkor Thom, poza główną świątynią, znajduje się jeszcze wiele ciekawych zabytków, które są położone na tyle blisko siebie, że można zwiedzać je na piechotę:
- Baphuon
Budowla ta została ukończona w 1060 r. i stanowiła centrum stolicy Udayadityavarmana II. To niezwykłej wielkości wzgórze świątynne uległo jednak zniszczeniu, ponieważ techniczne możliwości ówczesnych Khmerów czasami nie nadążały za wymaganiami architektury monumentalnej. Ciężar galerii i narożnych wież na tarasach Baphuon okazał się za duży.
Kambodża | Baphuon (by C. Karras)
- Taras Trędowatego Króla
Nazwa wywodzi się od znajdującego się tutaj posągu, który prawdopodobnie przedstawia króla Yasovarmana I (899-910), który założył pierwsze miasto w Angkor. Władca ten chorował prawdopodobnie na trąd i w ludowych przekazach nazywany jest „trędowatym królem”. Inna wersja głosi, że statua nie przedstawia żadnego króla, tylko Yama – hinduskiego boga śmierci.
Taras ten służył jako miejsce kremacji zwłok członków królewskie rodziny. Monument ma 25 m długości i można z niego dostrzec sześciometrowe figury bogów, węży-Naga i zwierząt morskich.
Kambodża | Taras Trędowatego Króla (by C. Karras)
- Taras Słoni
Jest to budowla z widokiem na Plac Królewski, który Jayavarman VII kazał zbudować jako miejsce parad i ceremonii. Plac ma ponad 300 m długości. Na wysokim na cztery metry murze stoi długi szereg realistycznie wykonanych posągów słoni.
Kambodża | Taras Słoni (by C. Karras)
- Phimeanakas
Świątynia stojąca na piramidzie z laterytu, zwieńczona jedną jedyną wieżą - prasat. Nie jest jasne, który król kazał wznieść tę budowlę. Według, wspomnianego już chińskiego wysłannika Chou Ta-Kuan, była to świątynia ze złota. W rzeczywistości wyłożona złotem była tylko jej kopuła.
Kambodża | Phimeanakas (by C. Karras)
- Preah Palilay
Buddyjska świątynia zbudowana prawdopodobnie na przełomie XIII i XIV wieku. - Preah Pithu
Kompleks ruin pięciu światyń położony na północ od Bayonu i na wschód od Preah Palilay. Cztery świątynie były hinduistyczne, jedna - której budowy prawdopodobnie nie ukończono - buddyjska. Choć budowle znajdują się w ruinie, wciąż można odnaleźć pośród nich imponujące płaskorzeźby. Nadszarpnięte zębem czasu kamienne mury znajdują się ponadto w przepięknym otoczeniu.
Kambodża | Wieże Prasat Suor Prat (by C. Karras)
- Co do przeznaczenia dwunastu wież Prasat Suor Prat (położonych na południe od Preah Pithu) istnieje wiele teorii. Według przekazów ludowych, na rozpiętych między wieżami linach chodzili akrobaci. Wieże są skierowane na Plac Królewski i mogły służyć dworskim urzędnikom i ambasadorom, jako trybuny do oglądania królewskich parad.
Jak zwiedzać Angkor Thom, by lepiej zrozumieć to miejsce?
Choć Angkor Thom kojarzy się przede wszystkim z Bayonem, najlepiej traktować je jak dawne miasto, a nie pojedynczy zabytek. Najwygodniejsza trasa prowadzi zwykle od Bramy Południowej do Bayonu, dalej ku Baphuonowi, Tarasowi Słoni i Tarasowi Trędowatego Króla. Taki spacer pozwala zobaczyć najważniejsze budowle w logicznej kolejności i zrozumieć, jak blisko siebie znajdowały się miejsca kultu, ceremonii oraz życia dworskiego.
Jeżeli chce się spojrzeć na ruiny nie tylko jak na kamień, ale jak na dawną stolicę, warto zestawić zwiedzanie z relacją opisującą, jak wyglądało życie w XIII-wiecznym Angkorze. To właśnie ten opis, obok reliefów i badań archeologicznych, pozwala wyobrazić sobie gwar targowisk, uroczyste pochody i codzienny ruch na groblach prowadzących do bram. Od 1992 roku cały Angkor znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO i pozostaje jednym z najważniejszych zabytków dawnej Azji Południowo-Wschodniej.
wg C. Karras
