Khmerski Nowy Rok, czyli Chaul Chnam Thmey, jest jednym z najważniejszych świąt w Kambodży. Dla mieszkańców kraju to nie tylko symboliczny początek nowego czasu, ale przede wszystkim kilka dni rodzinnych spotkań, wizyt w świątyniach i wspólnej zabawy.
Dla turysty to także jeden z najbardziej widowiskowych momentów w roku. Miasta pustoszeją, bo wiele osób wraca do rodzinnych miejscowości, świątynie zapełniają się wiernymi, a na ulicach pojawiają się zabawy z wodą, talkiem i muzyką. Jeśli ktoś chce zobaczyć Kambodżę w świątecznym rytmie, trudno o lepszy moment.
Kiedy wypada Khmerski Nowy Rok?
Święto przypada zwykle w połowie kwietnia, najczęściej między 13 a 16 kwietnia. Dokładne daty zależą od kalendarza tradycyjnego, dlatego z roku na rok mogą się lekko przesuwać. W praktyce warto zapamiętać jedno: to sam środek najgorętszej pory roku, więc świętowanie łączy religijny rytuał z potrzebą ochłody. Stąd między innymi zwyczaj polewania się wodą.
Trzy dni obchodów
W klasycznym ujęciu noworoczne obchody trwają trzy dni. Pierwszy dzień, Moha Sangkran, wiąże się z wejściem w nowy rok i przygotowaniem domu oraz domowego ołtarzyka. Drugi, Vanabot, bywa kojarzony z dobroczynnością, składaniem jałmużny i pamięcią o bliskich. Trzeci, Leung Sakk, to czas rytualnego obmywania wizerunków Buddy oraz okazywania szacunku rodzicom i starszym.
W praktyce te trzy dni mają oczywiście różne lokalne odmiany, ale wspólny rdzeń pozostaje ten sam: świątynia, rodzina, ofiary dla mnichów i symboliczne oczyszczenie przed nowym etapem.
Woda, talk i zabawy
Najbardziej rozpoznawalny dla przyjezdnych jest zwyczaj oblewania się wodą. Dla turystów wygląda to jak wielka uliczna bitwa, ale u podstaw stoi symbolika oczyszczenia i życzenia pomyślności. W niektórych miejscach do wody dochodzi też perfumowany talk albo delikatne obsypywanie mąką.
Nie chodzi jednak wyłącznie o hałaśliwą zabawę. W wielu domach i świątyniach noworoczne rytuały mają znacznie spokojniejszy charakter: skrapia się dłonie starszych osób, obmywa figury Buddy i składa ofiary z kwiatów, świec oraz kadzideł.
Co to oznacza dla podróżnego?
Jeśli trafisz do Kambodży w tym czasie, przygotuj się na zmieniony rytm kraju. Niektóre sklepy, urzędy i usługi działają wtedy inaczej niż zwykle, za to świątynie i miejsca spotkań rodzinnych stają się wyjątkowo żywe. Dobrze mieć ze sobą lekki strój, trochę dystansu do spontanicznej zabawy i świadomość, że w niektórych miejscach można zostać oblanym wodą bez większego ostrzeżenia.
Khmerski Nowy Rok najlepiej rozumieć nie jako jedną imprezę, ale jako święto rodzinne o religijnym tle, które po prostu ma bardzo radosną formę. Jeśli chcesz zobaczyć, jak wpisuje się w cały kalendarz kraju, zajrzyj też do tekstu Święta i festiwale w Kambodży.
