W prowincji Mondulkiri, w pobliżu granicy z Wietnamem, żyje pustelnicze plemię Bunong. Dzieje tej kambodżańskiej mniejszości etnicznej sięgają 2000 lat.
Kambodża | Czerwona droga prowincji Mondulkiri (by natfriedman )
27-letni Orm Ly i jego rodzina należą do liczącego 60 osób plemienia, żyjącego we wsi Burang, w pobliżu stolicy prowincji Mondulkiri – Sen Monorom.
Orm Ly i jego rodzina pochodzą z Kambodży. Mężczyzna, jako jeden z niewielu członków plemienia mówi w języku Khmerów i trochę po angielsku. Ludzie plemienia Bunong mają własny, niepisany język, a ich historia i tradycje przekazywane są poprzez rozmowy i opowieści.
Orm Ly twierdzi, że starsi przedstawiciele Bunong, którzy potrafili pisać w ich języku, nie zdążyli przekazać tej wiedzy młodszym członkom.
Ludzie Bunong wierzą w istnienie leśnych duchów. Według nich każdy kamień, drzewo czy wodospad posiadają duszę. Ich kultura stara się zachowywać równowagę między człowiekiem i przyrodą.
Członkowie Bunong mieszkają w słomianych chatach. Jedynym źródłem światła jest ogień rozpalany na środku chaty, przy którym przygotowuje się także posiłki – najczęściej ryż, wołowinę, ryby oraz owoce i warzywa (bambus, kukurydza).
Stopniowo plemię Bunong zaczyna otwierać się na nowe technologie i wpływy innych kultur. W jednej z chat znajduje się stary telewizor i odtwarzacz DVD. Wieczorami całe rodziny gromadzą się wokół odbiornika na filmowych seansach. Nowoczesność wkrada się do wsi Burang…
“Nic nie jest jak dawniej” – mówi Norb, 23-letni rybak należący do Bunong. Uważa on, że życie ludzi Bunong zaczyna się zmieniać. Chociaż we wsi nadal przeważają prymitywne, słomiane szałasy, to kilka klasycznych, murowanych domów jest już w budowie.
Norb jest przykładem nowoczesności wśród członków Bunong. Uczęszcza do prywatnej szkoły w Sen Monorom, uczy się języka angielskiego i wie jak korzystać z Internetu. “Mogę nauczyć się wszystkiego, mogę się dostosować” – mówi, dodając, że młodzi ludzie Bunong nie odbierają zmian jako wielkiego problemu. “Kiedy pierwszy raz przyjechali do naszej wioski cudzoziemcy, nikt nie mógł z nimi porozmawiać, aby wyjaśnić, kim jesteśmy i co robimy. Postanowiłem nauczyć się języka angielskiego i teraz, gdy ktoś tutaj trafia, mogę opowiedzieć naszą historię ”.
Francuski lingwista Sylvain Vogel niedawno opublikował „De la Culture traditionnelle des Bunoong du Mondulkiri”. Zebrał tam wyniki 15-letnich badań, które przeprowadził obcując z ludźmi tej mniejszości etnicznej.
Vogel w swej książce opowiada o niezwykłej różnorodności kultury ludzi Bunong, spójności ich tradycyjnego sposobu mówienia o różnych rzeczach. Członkowie tego plemienia w inny sposób mówią do bogów, inaczej mówią o zmarłych, jeszcze inaczej rozmawiają ze sobą podczas polowania czy zwykłych, codziennych prac.
Książka Vogel’a pozwala zgłębić wspaniałą kulturę, tradycję oraz specyficzny, mówiony język jednej z najciekawszych i zarazem zapomnianych kambodżańskich mniejszości etnicznych. Vogel napisał także drugą książkę traktującą szczegółowo o tradycji języka mówionego Bunong, która zostanie opublikowana w lutym.
Vogel martwi się, że “nikt prócz niewielkiej liczby nauczycieli akademickich nie przejmuje się tym, że znikają nigdzie nierejestrowane kultury i języki, które są przecież częścią tradycji Kambodży”. Członkowie plemienia Bunong wyrażają podobne obawy i chcą podzielić się swoją historią ze światem zewnętrznym, w celu jej zachowania.
Źródło:
The Phnom Penh Post
