Norodom Sihanouk, były król Kambodży, zmarł na dwa tygodnie przed swoimi 90. urodzinami. Otaczany szacunkiem, nazywany ojcem narodu, stary monarcha zmarł w poniedziałek 15 października 2012 r. w Pekinie, po wielomiesięcznych zabiegach medycznych związanych z niewydolnością serca.
Kambodża | Norodom Sihanouk z żoną Monineath (by C. Karras )
Postać pełna sprzeczności
Król Kambodży Norodom Sihanouk był pełną sprzeczności, niezwykle barwną postacią w historii Azji Południowo-Wschodniej: wielki arystokrata starej szkoły, polityczny intrygant, zdrajca albo bohater – Jego Wysokość nosił wszystkie te tytuły i na wszystkie zasłużył.
Przeżył areszt domowy i pucz, niełaskę i banicję, mord na własnej rodzinie i wygnanie. Przeprowadził Kambodżę z czasów francuskiego kolonializmu do niepodległości, przez krwawą epokę „czerwonych Khmerów” i „pola śmierci”. Osiem lat temu abdykował na rzecz swego ulubionego syna Sihamoni, ponieważ zdrowie nie pozwalało mu na dalsze rządzenie. Odtąd spędzał coraz więcej czasu w Chinach, miejscu swego wcześniejszego wygnania, gdzie leczył chorobę nowotworową.
Nieugięty władca
Sihanouk swego czasu nie pozwolił zmanipulować się Francuzom. Władze kolonialne miały nadzieję, że młody król da się im łatwo kierować, kiedy w wieku 19 lat otrzymywał wysadzaną diamentami złotą koronę królestwa. Jednak jego wzorem był generał de Gaulle i nie pozwolił się wykorzystać.
Ponieważ chciał rzeczywiście rządzić, a nie tylko pełnić funkcję reprezentacyjną, myślał przede wszystkim o niepodległości, został premierem rządu i ministrem spraw zagranicznych w jednej osobie. Tak prowadził kraj do roku 1970, a jego lud ocenił ten okres z perspektywy czasu jako pokojowy i kwitnący.
Rządy autorytarne
Jednak Siuhanouk rządził autorytarnie, a swoich przeciwników eliminował bez wahania. Próbował wyprowadzić Kambodżę z „zimnej wojny” i ogłosił neutralność kraju. Współpracował równocześnie z USA i z Chinami. Przyjął pomoc od USA, nawiązał jednak jak najlepsze stosunki z komunistycznymi Chinami, gdzie do swojej śmierci miał przyjaciół i protektorów w najwyższych kręgach.
Kambodża | Norodom Sihanouk (by Serge Corrieras )
Na wygnaniu
W 1970 r. został obalony, podobno przy współudziale CIA. Z chińskiego wygnania nawoływał swoich rodaków do walki z rządem. Pięć lat później władzę przejęli komuniści i wtrącili kraj w nędzę i bezprzykładne ludobójstwo. Początkowo Sihanouk sympatyzował z Czerwonymi Khmerami, ci obiecali mu nawet stanowisko szefa państwa, jednak zamiast tego otrzymał areszt domowy w pałacu i tylko na skutek interwencji Chin uniknął wyroku śmierci.
Izolowany, przeżył ze swoją żoną Moniką kolejne cztery laty, kiedy zbrodniczy reżim zamordował prawie dwa miliony rodaków, w tym czternaścioro jego dzieci i wnuków. Po wejściu wojsk wietnamskich i obaleniu reżimu Czerwonych Khmerów, ponownie udał się Sihanouk na emigrację, częściowo do Chin, częściowo do Korei Północnej. Dopiero po pokojowych umowach paryskich w latach 90. powrócił do Phnom Penh i ponownie został koronowany na króla Kambodży.
Nowoczesny król
Norodom Sihanouk ukończył w młodości francuskie szkoły w Sajgonie i Paryżu i był w swoim życiu „wolnym duchem”. W dodatku nowoczesnym: Jego Królewska Wysokość był zapewne jedynym w świecie królewskim bloggerem. Regularnie uzupełniał swój dziennik on-line, niepozbawiony osobistych ocen i poglądów. Polityczne komentarze, kąśliwe rady dla rządzących, własne opinie na temat aktualnych wydarzeń – wszystko to, zapisane lekko pochyłym ręcznym pismem w nienagannej francuszczyźnie, było skanowane i wstawiane na królewską stronę internetową.
Pasje
Kiedy Sihanouk nie zajmował się rządzeniem, poświęcał się innym swoim pasjom. Pięknoduch i ulubieniec dam kręcił filmy, malował, komponował i kierował swoją kapelą jazzową. Tak więc na królewskiej stronie internetowej znalazły się też osobiście skomponowane przez Sihanouka utwory wraz z nutami i tekstami, do tego samodzielnie zaśpiewane ballady w formacie mp3. Na przykład „Monica”, pieśń miłosna na cześć jego szóstej żony.
Monica, czyli królowa Monineath, była wielką miłością Sihanouka. Oboje byli tak nierozłączni, że pierwszemu synowi, obecnemu królowi Kambodży, jako świadectwo ich związku, nadali imię „Sihamoni” – połączenie pierwszych sylab ich imion.
Jak powiedział asystent zmarłego monarchy, książę Sisowath Thomico, król Sihanouk był nie tylko częścią swojej rodziny, był częścią Kambodży i jej historii.
